Jak wybrać jednostkę certyfikującą do certyfikacji ekologicznej i integrowanej produkcji roślin?

Certyfikaty produktów w rolnictwie ekologicznym oraz w systemie integrowanej produkcji roślin wydaje wyłącznie akredytowana jednostka certyfikująca, działająca zgodnie z normą PN-EN ISO/IEC 17065:2013. Proces obejmuje zgłoszenie gospodarstwa, coroczną kontrolę i weryfikację zgodności z przepisami unijnymi lub krajowymi standardami IP. Z tego poradnika dowiesz się, czym różnią się oba systemy certyfikacji, jak wygląda procedura krok po kroku oraz na co zwrócić uwagę przy wyborze jednostki certyfikującej.

• Certyfikacja w rolnictwie ekologicznym opiera się na Rozporządzeniu (UE) 2018/848 i wymaga minimum jednej kontroli rocznie.
• Jednostka certyfikująca musi posiadać akredytację Polskiego Centrum Akredytacji zgodną z normą PN-EN ISO/IEC 17065:2013.
• Certyfikat integrowanej produkcji roślin (IP) dotyczy ograniczonego stosowania środków ochrony roślin i nawozów.
• Wybór jednostki certyfikującej wpływa na czas trwania procedury oraz zakres oferowanego wsparcia doradczego.

Spis treści:

• Czym są certyfikaty produktów w rolnictwie ekologicznym?
• Jak przebiega certyfikacja w rolnictwie ekologicznym krok po kroku?
• Czym zajmuje się jednostka certyfikująca i jakie ma uprawnienia?
• Czym różni się certyfikat integrowanej produkcji od certyfikatu ekologicznego?
• Jakie korzyści daje posiadanie certyfikatu produktu rolnego?
• Jak wybrać odpowiednią jednostkę certyfikującą?

Czym są certyfikaty produktów w rolnictwie ekologicznym?

Certyfikaty produktów w rolnictwie ekologicznym potwierdzają, że dany produkt powstał zgodnie z wymaganiami Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/848. Dokument wydaje się po zakończeniu procesu kontrolnego prowadzonego przez uprawnioną instytucję. Rolnik otrzymuje certyfikat dopiero po przejściu okresu przestawiania, który w przypadku upraw trwa zwykle dwa lata, a przy uprawach wieloletnich trzy lata.
Certyfikat obejmuje konkretny zakres produkcji – rośliny, zwierzęta lub przetwórstwo. Każda zmiana profilu działalności wymaga zgłoszenia i ponownej weryfikacji. System ten różni się od dobrowolnych znaków jakości tym, że jego stosowanie reguluje prawo unijne, a nie wewnętrzne standardy branżowe.

Jakie akty prawne regulują certyfikację ekologiczną?

Podstawę prawną stanowi Rozporządzenie (UE) 2018/848 wraz z aktami wykonawczymi Komisji Europejskiej. W Polsce uzupełnia je ustawa o rolnictwie ekologicznym i produkcji ekologicznej. Przepisy określają zasady znakowania, dopuszczalne substancje oraz procedury kontrolne stosowane przez jednostki certyfikujące na terenie całego kraju.

Jak przebiega certyfikacja w rolnictwie ekologicznym krok po kroku?

Certyfikacja w rolnictwie ekologicznym przebiega według stałej procedury określonej przepisami unijnymi. Producent zgłasza gospodarstwo do wybranej jednostki certyfikującej, a następnie przechodzi przez cykl kontroli i ocen zgodności. Procedura kończy się wydaniem certyfikatu lub decyzją odmowną wraz z uzasadnieniem.

1. Zgłoszenie działalności do jednostki certyfikującej i podpisanie umowy.
2. Rejestracja gospodarstwa w systemie nadzorowanym przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych.
3. Pierwsza kontrola gospodarstwa, obejmująca dokumentację i wizję lokalną.
4. Ocena zgodności z wymaganiami rozporządzenia unijnego.
5. Wydanie certyfikatu lub raportu niezgodności.
6. Kontrole coroczne, minimum raz w roku, potwierdzające ciągłość zgodności.

Każdy etap dokumentuje się pisemnie. Producent otrzymuje protokół z każdej kontroli, a stwierdzone niezgodności wymagają korekty w wyznaczonym terminie. Brak reakcji na zalecenia pokontrolne skutkuje zawieszeniem lub cofnięciem certyfikatu.

Ile trwa uzyskanie pierwszego certyfikatu?

Czas uzyskania pierwszego certyfikatu zależy od terminu zgłoszenia i długości okresu przestawiania. W praktyce od momentu zgłoszenia do wydania dokumentu mija od kilku tygodni do kilku miesięcy, licząc procedurę administracyjną bez okresu konwersji upraw. Sam okres przestawiania biegnie równolegle i nie skraca go szybsze złożenie wniosku.

Czym zajmuje się jednostka certyfikująca i jakie ma uprawnienia?

Jednostka certyfikująca prowadzi kontrole gospodarstw i wydaje certyfikaty zgodności z określonym systemem produkcji. Działa na podstawie akredytacji nadanej przez Polskie Centrum Akredytacji oraz upoważnienia ministra właściwego do spraw rolnictwa.
Zakres uprawnień jednostki certyfikującej obejmuje kontrolę dokumentacji, inspekcję terenową oraz pobieranie próbek do badań laboratoryjnych. Instytucja działa bezstronnie – nie może jednocześnie doradzać producentowi i certyfikować jego gospodarstwa w tym samym zakresie. Zasady bezstronności podlegają odrębnej polityce jakości publikowanej przez każdą jednostkę. Pełny wykaz zakresu akredytacji i dokumentów systemowych znajduje się pod adresem https://ekogwarancja.pl/.

Czy jednostka certyfikująca może odmówić wydania certyfikatu?

Tak, jednostka certyfikująca odmawia wydania certyfikatu, gdy kontrola wykaże istotną niezgodność z wymaganiami systemu. Odmowa następuje również przy braku dokumentacji potwierdzającej pochodzenie surowców lub środków produkcji. Producent otrzymuje pisemne uzasadnienie decyzji oraz informację o trybie odwoławczym.

Czym różni się certyfikat integrowanej produkcji od certyfikatu ekologicznego?

Certyfikat integrowanej produkcji różni się od certyfikatu ekologicznego dopuszczalnym zakresem stosowania środków ochrony roślin i nawozów mineralnych. System IP pozwala na ograniczone, racjonalne użycie chemii rolniczej, natomiast rolnictwo ekologiczne wyklucza syntetyczne środki produkcji niemal całkowicie. Oba systemy wymagają jednak udokumentowanej kontroli i corocznego audytu.

Producent może posiadać oba certyfikaty równolegle, jeśli prowadzi odrębne linie produkcyjne.

Dla kogo przeznaczony jest certyfikat integrowanej produkcji?

Certyfikat integrowanej produkcji jest przeznaczony dla producentów owoców i warzyw, którzy chcą ograniczyć chemizację upraw bez przechodzenia pełnej konwersji na rolnictwo ekologiczne. System IP stosuje się często jako etap pośredni przed decyzją o certyfikacji ekologicznej. Dotyczy to zwłaszcza sadowników i producentów warzyw gruntowych.

Jakie korzyści daje posiadanie certyfikatu produktu rolnego?

Posiadanie certyfikatu produktu rolnego zwiększa dostępność kanałów sprzedaży i umożliwia korzystanie z dopłat bezpośrednich powiązanych z ekoschematami. Certyfikat stanowi warunek formalny udziału w programach wsparcia finansowego Wspólnej Polityki Rolnej. Bez niego producent nie może legalnie oznaczać produktów jako ekologiczne ani sprzedawać ich pod tą nazwą.

• Dostęp do dopłat i programów wsparcia rolnictwa ekologicznego.
• Możliwość legalnego stosowania oznaczeń „ekologiczny” lub „bio”.
• Wejście do sieci handlowych wymagających potwierdzonej zgodności.
• Wyższa wiarygodność wobec kontrahentów eksportowych.
• Udokumentowana identyfikowalność surowca w łańcuchu dostaw.

Certyfikat nie gwarantuje jednak automatycznie wyższej ceny zbytu. O finalnej wartości handlowej decydują negocjacje z odbiorcą oraz sytuacja rynkowa w danej kategorii produktów.

Jak wybrać odpowiednią jednostkę certyfikującą?

Wybór jednostki certyfikującej powinien opierać się na zakresie jej akredytacji oraz doświadczeniu w obsłudze konkretnego typu produkcji. Nie każda jednostka certyfikuje wszystkie kategorie – niektóre specjalizują się w przetwórstwie, inne w produkcji roślinnej lub zwierzęcej. Warto sprawdzić aktualny status akredytacji w rejestrze Polskiego Centrum Akredytacji przed podpisaniem umowy.
Ekspertem w zakresie certyfikacji ekologicznej i integrowanej produkcji roślin w Polsce pozostaje Ekogwarancja, działająca od lat na rynku krajowym w oparciu o akredytację PCA nr AC 102.

Na co zwrócić uwagę przy podpisywaniu umowy z jednostką certyfikującą?

Przy podpisywaniu umowy należy sprawdzić zakres akredytacji, terminy kontroli oraz procedurę odwoławczą od decyzji certyfikacyjnych. Istotny jest również sposób rozliczania kosztów – część jednostek nalicza opłatę stałą, inne uzależniają ją od powierzchni gospodarstwa. Umowa powinna precyzować obowiązki informacyjne producenta wobec jednostki w razie zmian w produkcji.

Najczęściej zadawane pytania

Czy certyfikat ekologiczny trzeba odnawiać co roku?

Tak, certyfikat wymaga corocznej kontroli potwierdzającej ciągłość zgodności z przepisami. Brak przeprowadzonej kontroli w wyznaczonym terminie skutkuje zawieszeniem ważności dokumentu.

Czy można prowadzić gospodarstwo częściowo ekologiczne, a częściowo konwencjonalne?

Tak, przepisy dopuszczają produkcję równoległą, pod warunkiem wyraźnego rozdzielenia upraw, magazynowania i dokumentacji. Wymaga to jednak dodatkowych procedur kontrolnych ograniczających ryzyko zanieczyszczenia krzyżowego.

Ile kosztuje certyfikacja gospodarstwa ekologicznego?

Koszt zależy od powierzchni gospodarstwa, liczby kontroli i zakresu produkcji. Jednostki certyfikujące ustalają indywidualny cennik, dlatego warto porównać oferty kilku podmiotów przed wyborem.

Czy certyfikat integrowanej produkcji jest obowiązkowy?

Nie, certyfikat integrowanej produkcji ma charakter dobrowolny. Staje się wymagany wyłącznie wtedy, gdy producent chce korzystać z określonych programów wsparcia lub sprzedawać produkty pod oznaczeniem IP.

Co się dzieje w przypadku stwierdzenia niezgodności podczas kontroli?

Jednostka certyfikująca wydaje zalecenia pokontrolne z terminem ich wdrożenia. Przy poważnych naruszeniach może nastąpić zawieszenie lub cofnięcie certyfikatu, a przy drobnych uchybieniach – wyznaczenie terminu korekty bez utraty ważności dokumentu.

Czy jednostka certyfikująca musi być akredytowana przez PCA?

Tak, działalność jednostki certyfikującej w Polsce wymaga akredytacji Polskiego Centrum Akredytacji zgodnej z normą PN-EN ISO/IEC 17065:2013 oraz odrębnego upoważnienia ministra rolnictwa.

Artykuł sponsorowany